Rupelstreek | Vaartland home

     Laatste wijziging: 17/05/2013

Erfgoed in WILLEBROEK

Sashuis en sluis Klein-Willebroek
Sasplein 18, (Klein-)Willebroek

De sluis van Klein-Willebroek heeft een heel bewogen geschiedenis achter de rug. 

Zo wordt de sluis omwille van haar strategische ligging tussen Brussel en Antwerpen in 1576 op bevel van de beruchte hertog van Alva versterkt met een vesting.

Deze zogeheten ‘Rupelschans’ zal die drie jaar later het decor zijn voor een heuse veldslag tussen Spaanse en Staatse (Nederlandse) huurtroepen. 

Later vormt Klein-Willebroek, samen met Boom, een van de strijdtonelen tijdens de Belgische Revolutie.  De allereerste Belgische driekleur – buiten Brussel – zou hier op de Rupeldijk zijn neergeplant.  Nog later, aan het eind van de tweede Wereldoorlog, zal Klein-Willebroek een niet onbelangrijke rol spelen in de bevrijding van Antwerpen.
Aan de Rupeldijk herinnert de daar geplaatste Sherman-tank nog aan dit feit.

Een mooie getuige van dit verleden is het oude Sashuis naast de sluis, dat oorspronkelijk werd gebouwd in 1573 en herbouwd in 1608. 
De schuin afgevlakte gevel herinnert er aan dat de oorspronkelijke sluis ten westen van het gebouw lag.  Het wachtbekken voor de sluis bevond zich ter hoogte van het huidige Sasplein, de sluis zelf daar waar nu de straatkant ligt. 

In het gebouw zelf is het gemeentelijk museum en het Regionaal Infokantoor van Toerisme Rupelstreek-Vaartland gevestigd. 
In de zogenaamde ‘Zaal der Rentmeesters’ bevindt zich een opmerkelijk rozet in het plafond, dat
Sint-Michiel (patroon van de stad Brussel) voorstelt, met de spreuk: Wel-Vaeren-Wordt-Benyt.

Enkele markante feiten uit de geschiedenis van Klein-Willebroek:

1550  Start der graafwerken aan de ‘Bruesselsche Schipvaert’
1573  Bouw van eerste sluis en sashuis op het huidige Sasplein
1576  Bouw in opdracht van de hertog van Alva van een versterkte vesting rond deze sluis
1579  ‘Slag om Groot en Kleyn-Willebroeck’ tussen Spaanse en Staatse huurtroepen
1608  Herbouw van het sashuis
1661  Eerste veerdienst naar Boom
1698  Tsaar Peter De Grote bezoekt Klein-Willebroek
1794  Belegering door de Fransen
1810  Ontvangst keizer Napoleon te Klein-Willebroek
1815  Doortocht van het Engels leger te voet en per schip richting Waterloo
1829  Herbouw sluis Klein-Willebroek op huidige plaats
1853  Opening Weduwe Van Enschodtbrug
1922  Opening nieuwe kanaalarm naar Wintam
1944  Bevrijding van Antwerpen via Klein-Willebroek
1979  Sluiting van de sluis van Klein-Willebroek voor de beroepsvaart
2004  Heropening van de gerenoveerde sluis voor de pleziervaart

Meer info over het Zeekanaal: www.wenz.be

Kasteel De Bocht
Grote Bergen 52, Willebroek

Het kasteel de Bocht ontleent zijn naam aan de bocht van de Rupel waaraan het gebouwd is, en dateert van 1698.  Het fungeerde als speelhuis onder de graven van Hoorn.

De uit de vaderlandse geschiedenis bekende graaf van Hoorn, was de Nederlandse edelman Philip de Montmorency, die waarschijnlijk in 1518 werd geboren.
De graaf van Hoorn was lid van de staatsraad tijdens het regentschap van Margareta van Parma.

Samen met de graaf van Egmont en Willem de Zwijger verzette hij zich in 1562 tegen kardinaal Granvelle die de Spaanse troepen en de Spaanse Inquisitie in Nederland introduceerde. In 1567 werd Margareta van Parma door de hertog van Alva vervangen.
Hij liet de graven van Hoorn en Egmont arresteren en in 1568 in Brussel onthoofden. De woede die dit opriep leidde tot het uitbreken van de opstand tegen Spanje.

Het huidige kasteel is volop in restauratie sinds de jaren 1990. Het was onder meer eigendom van de burgemeester van Heindonk, Frans Jozef De Meester (1788). In 1960 werd het onteigend voor dijkwerken en decennia lang stond het te verkrotten.

De Vredesbrug
Dokter Persoonslaan, Willebroek

Iedereen kent de brug vooral als de "Brug der Zuchten", veel beter dan de officiële naam "De Vredesbrug".

Als u weet dat de brug een veertigtal keer per dag op en neer ging, dan beseft u ook dat er hier wat afgezucht werd door de mensen die de brug moesten oversteken.

Heel wat arbeiders waren niet tijdig op hun werk of belangrijker nog, heel wat koppeltjes misten hun afspraak of vermoedden dat hun geliefde in het café op de hoek was blijven "boemelen ".


De naam ‘Vredesbrug’ verwijst naar het feit dat de 11th Armoured Division van de Britse troepen in 1944 langs deze plaats het kanaal volgde op haar route voor de bevrijding van Antwerpen.

De brug werd gebouwd door een Willebroeks constructiebedrijf, wordt horizontaal opgehaald tot op
8 m (binnenschepen) of tot op 35 m (zeeschepen).

De Vredesbrug is een hefbrug van het portaaltype (vgl. een deurkader). 
Haar hoogte bedraagt ca. 53 meter.  Bij de bouw van de brug werd gebruik gemaakt van bijzondere assemblagetechnieken.  IJzer en geklonken staal maken het kunstwerk tot een prachtig voorbeeld van metaalconstructie, zodat de brug in 1992 werd geklasseerd als monument van industriële archeologie.

Opvallend aan de Vredesbrug is het mechanisme waarmee het brugdek wordt gehesen.  Door een ingewikkeld systeem van contergewichten, parallellismekabels (32!) en een krachtige elektromotor kan het brugdek evenwichtig worden opgehaald.  Om dit te garanderen dient evenwel de kabelspanning geregeld te worden gecontroleerd.  Gebeurt dit niet, dan komt het brugdek lichtjes uit evenwicht te hangen, wat het neerlaten bemoeilijkt. 

 

De brug werd in 1992 als monument beschermd en is eigendom van het NV Zeekanaal en Watergebonden grondbeheer Vlaanderen. In 2002 vierde deze brug vierde haar 50ste verjaardag.

Wannes van de Velde, de talentrijke Vlaamse volkszanger -en kunstenaar heeft er een gepaste ode aan gebracht met zijn overbekend lied "De Brug van Willebroek, monster van ijzer en staal”.
Het lied van Wannes van de Velde illustreert duidelijk wat de brug voor vele mensen betekende.


Het boek “Monster van ijzer en staal” biedt een boeiende kijk op de Vredesbrug, de bouw ervan en hoe de passanten en Willebroekenaars er mee omgaan.

Meer info over het Zeekanaal en de Vredesbrug op: www.wenz.be

Oud-gemeentehuis Heindonk

Het oud gemeentehuis van Heindonk was oorspronkelijk de kapel van het in 1486 gestichte Augustinessenklooster Vredendaal.

Tot aan de bouw van de huidige kerk was het de parochiekerk van Heindonk. In 1856 werd het verbouwd tot gemeentehuis, gemeenteschool en onderwijzerswoning.

Omwille van de restanten van het Augustinnessenklooster werd het in 1986 als monument beschermd.

Kasteel Blaasveld

Het aan de rand van Het Broek gelegen kasteel van Blaasveld (begin XVIIeeuw) is een summiere kopie van het aloude, in tal van historische werken afgebeelde ,,Kasteel", dat eeuwenlang het trefpunt van de Brabantse adel is geweest.
Dit zal niemand bevreemden, wanneer men weet dat er in 1474 maar liefst negentien achterlenen aan dat kasteel en aan het leen Blaasveld waren verbonden.
Er verbleven trouwens veel grote figuren op dat kasteel, dat later werd vernield en nog later werd verkracht tot de herbouwde restanten die wij nu al jaren kennen.

Fort van Breendonk
Brandstraat 57, Willebroek

Het Fort van Breendonk werd tussen 1906 en 1914 gebouwd.
De bouw startte nadat door de Belgische legerleiding werd beslist om van Antwerpen het centrum van het Belgische verdedigingsstelsel te maken, met een omwalling rond Antwerpen en acht forten op een onderlinge afstand van twee tot zes kilometer ten zuiden van de stad.

Het Fort van Breendonk werd dus oorspronkelijk als verdediging gebouwd.

Het deed ook dienst als hoofdkwartier van het Belgisch Leger in mei 1940. Vanaf augustus 1940, tijdens WO II, werd het gebruikt door de Duitse bezetter als nazi-gevangenis en doorvoerkamp.

Vanuit Breendonk werden 2330 gevangenen naar Duitse concentratiekampen en gevangenissen gedeporteerd. Momenteel is het Fort van Breendonk een nationaal gedenkteken aan de gewelddaden gepleegd tijdens WO II.

Het gebouw is in authentieke staat bewaard gebleven en in 1998 werd het uitgeroepen tot beschermd monument. De bezoekersinrichting van het Fort werden in 2003 volledig hertekent.

Tal van video’s, foto’s, achtergrondgeluiden en een documentatiecentrum geven een beeld van het Fort van Breendonk van tijdens de oorlog.

Meer info op: www.breendonk.be

Station Willebroek

Het bakstenen stationsgebouw in eclectische stijl werd opgericht in 1913-1914.  Aanvankelijk had het station een nevenfunctie als telegraafrelais, de telegraaftoren werd echter in 1963 gesloopt.
Het interieur, eveneens in eclectische stijl is nog intact.  Belangrijk hier is de lokettenhal met o.a. de granito-vloer, de bepleisterde en beschilderde muren met neo-classicistische stucdecoratie en het houten cassettenplafond.  Het pand werd beschermd in 1987.

Watertoren De Naeyer
Willebroek

Deze metalen watertoren met inzetkuip op open voet werd opgericht in 1903 voor de firma De Naeyer en is opgebouwd uit geklonken ijzeren platen.

De watertoren ligt op de terreinen van De Naeyer Papier en wordt tot op heden gebruikt voor de watervoorziening van het bedrijf.

De watertoren werd in 1995 als monument beschermd.




Brouwerij Lamot
Klein-Willebroek

Deze voormalige brouwerij werd opgericht in 1911 te Klein-Willebroek. 

Belangrijk is het mouteestgedeelte met restanten van toestellen voor de behandeling van het graan. 
De mouteest zit geïncorporeerd in het brouwerijcomplex en werd versierd met kantelen en een afgewerkte fries bovenaan de schouw.

Omwille van de industrieel-archeologische waarde en als goed voorbeeld van een mouteest gebouwd in de traditie van de laat-19de eeuwse mouterijen werd de mouteest en alle toebehoren in 1995 als monument beschermd.

Het gebouw doet vandaag dienst als administratief onderkomen van een milieu-technologische bedrijvengroep.

Sint-Niklaaskerk Willebroek

In Willebroek zijn vier parochies structureel samengebracht tot één nieuwe parochie.
De kersverse gemeenschap krijgt zijn hoofdkerk om te vieren in de Sint-Niklaaskerk.
Het aanpalende klooster wordt de organisatorische motor van deze nieuwe gemeenschap.

De fusie van deze vier parochies creëerde twee grote uitdagingen: wat kan de nieuwe identiteit of uitdaging zijn van deze jonge parochie én hoe kan de Sint-Niklaaskerk zo aangepast worden dat zij een goede ondersteunende en uitdagende plek wordt voor deze nieuwbakken gemeenschap?

Voor dit denkproces werd een nieuw team samengesteld met diverse mensen die deze uitdaging op zich wilden nemen. Als onderdeel van dat zoekproces werden enkele ruimtelijke scenario’s ontwikkeld, waardoor de inhoud van het project kon worden geconcretiseerd, verdiept, bijgesteld,… Het ruimtelijke ontwerp werd zo in eerste instantie een onderzoeksmiddel.

Bij het verfijnen van het ontwerp van het nieuwe interieur van de kerk liet men zich inspireren door het invallende licht dat doorheen de glas-in-loodramen de kerk binnenvalt en zo kleurvlekken doorheen de kerk verspreidt.

Een teken van hoop…een immateriële, steeds veranderende dynamische scénografie. Dat spel van kleurvlekken krijgt betekenis dankzij nieuwe vormen. Die vormen (textielvlakken, stoelen, altaar, ambo, kerk, schaal,…) krijgen functies, bieden nieuwe mogelijkheden en zo een nieuw leven in de kerk. Een nieuw leven dat ontstaat dankzij, en doorheen, de kracht van de traditie. De nieuwe interieurgrepen worden gekleurd met het kleurenpalet van de glas-in-loodramen en dankzij het licht van buiten.

Enerzijds zijn er de witte, monoliete, krachtige houten vormen aanwezig (zoals altaar, ambo, schalen, kelk) die zich willen meten met de kracht van de stenen kerk…en samen een solide basis vormen. Daarnaast is er ook kleur en fragiliteit toegevoegd in de vloerbekleding, de vilten cirkels en de mobiele wanden. Die zachte materialen willen warmte en leven de kerk binnenbrengen en zo een nieuwe plek bieden aan de nieuwe gemeenschap. Een nieuwe, open gemeenschap van en voor vele mensen, divers gekleurd en begeesterd.

 

U kan de kerk bezoeken op:
Maandag 9-12 uur
Dinsdag 9 – 12 uur en 14 – 16 uur
Woensdag 9-12 uur
Donderdag 9 - 12 uur en 14-16 uur
Vrijdag 9 -12 uur
Zaterdag 10 -12 uur   
Zondag 8 – 12 uur

 

Het interieur is naar een ontwerp van Tom Callebaut en Cindy Tirry ( www.tcct.be )


Het weer vandaag

Toerisme
Rupelstreek | Vaartland

Sasplein 18
B - 2830 Willebroek
Tel : 03 - 886 22 66
 

Scheldeland